Пусты цвет

Гэта цалкам рэальная гісторыя адбылася ў адной з вёсак Крычаўшчыны колькі год таму. Імёны герояў зменены, таму любое супа­дзенне з рэальнымі асобамі і падзеямі – ­выпадковасць.
Першае слова дзіця сказала – “ма-ма”. У бяду трапіла – “Ма-ма-а!”. У горы і ў радасці яна з намі, самая блізкая і чалавечная – наша мама. У любові мацярынскай і чалавечнасці – наша сіла.
…Нялёгка жылося Марыі Сцяпанаўне. Пайшоў муж на вайну, а замест яго дамоў вярнулася пахаванка. Адной жанчыне давялося гадаваць дзяцей. З вялікай беднасці аддавала яна сына Віцю ў прытулак, а дачушку, Ніначку, шкадавала. На работу з сабой брала. Лепшы кавалачак, пачастунак які – усё дзецям. Пя­шчотным сваім сэрцам уначы салодкі сон іх ахоўвала, каб раслі яны, яе апора і падтрымка ў старасці, моцна станавіліся на ногі.
Выраслі дзеці. Ніна выйшла замуж. Цесна стала сям’і ў старай маленькай хацінцы. Вырашылі будавацца. Вялікі дом вырас насуп­раць матчынай хаткі. Жылі ў ім па-ранейшаму дружна, ладна. Ды толькі зноў бяда пастукала ў мацярынскае сэрца – загінуў яе Віцёк (быў міліцыянерам).
Перажыць сваё дзіця – вялікае гора для маці. І яго перанесла Марыя Сцяпанаўна. Толькі стала яшчэ худзейшай, сівізны прыбавілася ў некалі прыгожых валасах, на твары – глыбокіх зморшчынак.
Але час загойвае раны. Гадавала старая разам з дачкой унука (Ніна тым часам не працавала). Разам радаваліся яго першым няўмелым крокам.
— І ты, Ніна, была такой жа маленькай, — любіла паўтараць маці. – Нават не верыцца.
І сёння ёй, 80-гадовай жанчыне, таксама не верыцца, што засталася адна…
…Балюча зашчымела сэрца. Здавалася, спыніўся час, калі громам прагучалі словы: “Дачка прагнала з дому маці. Выкінула на вуліцу”. Словы жорсткасці, бяздушнасці.
— Не сварыліся, нічога, — разгублена гаворыць Марыя Сцяпанаўна. – Пакуль схадзіла на гарадок за хлебам, яна і рэчы мае перанесла ў старую хату. Паплакала я і да суседкі пайшла…
Зноў і зноў вяртаюся да жыцця жанчыны, да тых гадоў, калі жыла яна з дачкой адной сям’ёй. Дружнай сям’ёй. Чаму такая бяда напаткала яе ў старасці? Не так выхоўвала? Шкада, што сваімі пытаннямі, яе ўспамінамі разбярэдзіла адзінокую душу маці.
— Аддавала дзецям сваім усё, — у голасе не горыч, не папрок, а нейкая бездань, пустата.
Можа, у гэтым і няшчасце маці: прывучыла дачку браць, прымаць, не патрабуючы аддачы?
Стаяць цяпер у вёсцы насупраць адна адной дзве хаты: старэнькая, пахіснуўшаяся, як і сама Марыя Сцяпанаўна, згорбленая пражытымі гадамі, горам, і вялікая, цагляная, шасцю светлымі вокнамі выглядаючая на вуліцу. А за вокнамі, за цюлевымі занавескамі і дыванамі песцяцца чэрствыя душы і сэрцы дачкі і зяця, глухія да болю самага блізкага і дарагога ў свеце чалавека – МАЦІ.
Дзве хаты. Два лёсы, пераплеценыя кроўным радством. І мацярынскі боль.
У Барыса Васільева ёсць такія радкі: “Ланцуг часу скаваны з сэрцаў бабуль, мацярэй і дочак, і няма ў свеце мяча, здольнага разрубіць гэту бясконцую пражу чалавецтва…”. Але чамусьці іншы раз не-не, ды і ўзнімецца такі, ці падобны на яго, меч сытасці, прагнас­ці багацця і спакою над мацярынскім лёсам. Якую сілу супрацьпаставіць яму, калі любоў, доўг і павага сталі для некаторых дзяцей пус­тымі, непат­рэбнымі словамі, калі яны ўжо парушылі свой абавязак, абавязак клопату і дапамогі саста­рэлым бацькам. Ці маюць маральнае права такія дочкі і сыны выхоўваць сваіх дзяцей?
— Нягодніца! І як такіх наша зямля толькі носіць! – абураюцца суседзі… ужо два гады.
Два гады не размаўляюць маці з дачкой. Два гады дачка, праходзячы па некалькі разоў у дзень міма матчынай хаты, адварочвае твар. Што ёй людскія абурэнні!
— Я ж ёй рэчы купляла і нават грошы не брала, — рэзка сказала Ніна. – Няхай хоць трохі адна пажыве. Яна ж не зусім на вуліцы, а ў хаце…
Вось і ўсё, чым здольная аддзякаваць дачка за тое, што маці яе выгадавала, паставіла на ногі. І нават калі маці ляжала ў бальніцы, яна ні разу не наведалася да яе.
А ў хаце той старая нават і не перазімуе: столь абвалілася, аконныя рамы прагнілі. Ці ведае пра гэта дачка Марыі Сцяпанаўны? Ці ведае яна, колькі слёз праліла маці, колькі дум перадумала ў адзіноце? А людзі ведаюць!
— Суседзі мне і дровы пасеклі, і малака прыносяць. У лазню гукнуць памыцца, нават спіну нацяруць. Усе свае людзі, адну ў бядзе не кідаюць. Мне тут і пажыць год які застаўся…
Кажуць, адна бяда не ходзіць. Паматычыла старая бульбу. І ўсяго тых чатыры баразёнкі. Стамілася, на сонцы перагрэлася – гады ўжо не тыя. Пайшла за хлебам, а калі вярталася назад, страціла прытомнасць – руку паламала.
— Я ж цяпер і ў печы не распалю, і бульбы не начышчу, каб згатаваць чаго-небудзь паесці. Добра, што суседка вядро вады прынесла… — Марыя Сцяпанаўна змоўкла, углядаючыся ў цемру за акном, нібы прыслухоўваючыся да чаго. Невялікага росту, худзенькая, яна стала падобнай на падлетка. Вось толькі гэтыя зморшчынкі, сведкі пражытага і перажытага… — Эх, Нінка, Нінка, я ж і не думала-не гадала, што ўсё так будзе…
…Яблыня ўпрыгожана пладамі, жанчына – лёсам сваіх дзяцей. А калі на яблыні пусты цвет, які затым ападае на зямлю і ляжыць, высахшы, нежывы, нікому не патрэбны? Які ваш лёс, дочкі, сыны? Ці можаце вы сказаць сваім маці: “Дзякуй, мама, за шчырае сэрца, якім ты мяне надзяліла”?
Таццяна Іўкіна.

Добавить комментарий